Przejdź do treści

Menu konta użytkownika

  • Zaloguj
Strona główna
X Dzień Popularyzacji Matematyki
10 września 2026
  • Strona główna
  • Program
  • Zapisy
  • Zajęcia
  • Organizatorzy
  • Galeria
  • Archiwum

Ścieżka nawigacyjna

  1. Strona główna
  2. O trysekcji kąta, czyli o dzieleniu danego kąta na trzy równe części za pomocą cyrkla i linijki bez podziałki.

O trysekcji kąta, czyli o dzieleniu danego kąta na trzy równe części za pomocą cyrkla i linijki bez podziałki.

Autor: azimnicka pon., 27/07/2026 - 12:25

To był jeden z problemów sformułowanych w starożytności, ale rozwiązanie nie było znane. Rzecz w tym, że taka konstrukcja nie jest możliwa, ale w starożytności myślano o tym zadaniu geometrycznie, a istota problemu jest algebraiczna. R. Descartes (1596 – 1650) znany też jako Kartezjusz, wymyślił układ współrzędnych, co pozwoliło na algebraizację zagadnień geometrycznych. Szukanie punktu przecięcia dwu prostych na płaszczyźnie to rozwiązywanie układu dwóch równań liniowych. Szukanie punktu przecięcia prostej i okręgu prowadzi do równania kwadratowego, podobnie jak szukanie punktu wspólnego dwóch okręgów. Chcąc skonstruować kąt musimy umieć - startując z odcinka jednostkowego - skonstruować odcinek o długości równej kosinusowi kąta 20 stopni, czyli przyprostkątną w trójkącie o przeciwprostokątnej 1 i kącie 20 stopni. Bez trudu stwierdzamy, że prowadzi to do rozwiązywania równania trzeciego stopnia o współczynnikach całkowitych, które nie ma wymiernych pierwiastków. Wykażemy, że tego zrobić się nie da rozwiązując kolejne równania kwadratowe i linowe. Z tego już niemożliwość konstrukcji kąta wynika od razu. 

Z tym dowodem zapoznałem się jako licealista. Przeczytałem książkę prof. Zofii Krygowskiej „Konstrukcje geometryczne na płaszczyźnie” wydaną w 1958 r. Jestem przekonany o tym, że po kilkudziesięciu latach pracy w uniwersytecie wiem na ten temat tyle, ile wiedziałem jako licealista. 

Michał Krych
realizator opis
Urodziłem się w Warszawie pół roku przed powstaniem PZPR (która już nie istnieje w odróżnieniu ode mnie). Pierwszego „odkrycia” matematycznego dokonałem w wyniku polecenia nauczyciela matematyki w podstawówce, który kazał zapamiętać kwadraty liczb naturalnych od 1 do 20. Pamiętam, że chciałem sobie to ułatwić, więc się przyjrzałem tym kwadratom i zauważyłem, że różnica kwadratów dwu liczb naturalnych jest równa sumie tych liczb. To była chyba piąta klasa szkoły podstawowej, wtedy żadnych działań na literkach nie było, więc to była „matematyka eksperymentalna”, ale bardzo ułatwiło im to odpowiadanie na pytania nauczyciela.

W liceum startowałem w Olimpiadzie Matematycznej (w XVI OM byłem wyróżniony w zawodach trzeciego stopnia, a w następnej zostałem laureatem). W 1971 r. zostałem magistrem, a w 1975 – doktorem.

Pracowałem w Instytucie matematyki aż do emerytury z przerwą na trzyletni pobyt w Tufts University w Bostonie. Przez 7 lat byłem wicedyrektorem Instytutu Matematyki Uniwersytetu Warszawskiego. Od 1972 r byłem członkiem komitetu okręgowego OM w Warszawie, dosyć długo jego przewodniczącym. Od roku 2007przez ponad 10 lat byłem wiceprzewodniczącym Komitetu Głównego OM.

*laureat nagrody Paula Erdősa w roku 2026
dzień
10/09/2026
tagi
LO III-IV LO w kręgu olimpiad matematycznych wykład

PARTNER GENERALNY

mFundacja

PATRONATY

logo 200 lat Politechniki Warszawskiej patronat Prezydent miasta stołecznego Warszawy

Polskie Towarzystwo Matematyczne   Stowarzyszenie na rzecz Edukacji Matematycznej

PATRONAT MEDIALNY

Radio Dla Ciebie
Wszystkie prawa zastrzeżone © 2024 Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych Politechniki Warszawskiej

Footer menu

  • Kontakt
  • Deklaracja dostępności
  • Polityka Bezpieczeństwa Danych Osobowych
Strona główna
X Dzień Popularyzacji Matematyki
10 września 2026
  • Strona główna
  • Program
  • Zapisy
  • Zajęcia
  • Organizatorzy
  • Galeria
  • Archiwum
Clear keys input element